gek op fietsen (Gila Ontel)

satu1.jpg 

 Rally tujuhbelasan tahun 2005 di Sidoarjo Lebih dari 5000 sepeda!!

Nederlandse fietsen worden vooral in Nederland verzameld. In andere landen komt misschien een enkel exemplaar als exoot in een verzameling terecht, maar meer niet – op één uitzondering na: Indonesië. Zijn er dan veel Indonesiërs die dit stukje koloniaal erfgoed koesteren, en wat is er eigenlijk nog van over? Sinds een jar heb ik via e-mail contact met Andrian Dektisa uit Soerabaja, en hij schetst een interessant beeld van de situatie onder Indonesische fietsenverzamelaars. Andrian is ## jaar oud en sinds ## jaar met oude fietsen bezig. Hoewel er vroeger ook veel Engelse en Duitse fietsen naar Indonesië werden geëxporteerd, richt zich de interesse van Andrian vooral op de Nederlandse merken. Zijn verzameling bestaat uit ## voornamelijk vooroorlogse Nederlandse fietsen van Simplex, Fongers en Gazelle. Zoals bekend is er in Nederland precies één club van fietsenverzamelaars met zo’n 400 aangesloten leden. Dat ligt in Indonesië geheel anders. Volgens Andrian zijn er alleen al in Soerabaja ongeveer 100 clubs waarvan de leden in totaal meer dan 5.000 oude fietsen in hun bezit hebben. Het zal duidelijk zijn dat een Indonesische club niet te vergelijken is met De Oude Fiets, en wat de fietsen betreft heb ik mijn twijfels of deze in Nederland allemaal als oud en verzamelwaardig zouden worden beschouwd.   Iedereen die wil richt in Indonesië een eigen club op en verzint daarvoor een naam die met gezondheid, gezamelijkheid, patriotisme of natuurlijk antieke fietsen te maken heeft. Zo bestaat Andrians club uit in totaal vier personen (inclusief zijn vrouw) en heet hij “Gila ontel – de beste oude fietsen van Delta Puspa”. Gila ontel is Indonesisch voor “gek op fietsen”. Zoals te verwachten zijn Gazelle (als het meest voorkomende merk), Simplex, Fongers en Burgers de bekendste Nederlandse fietsmerken in Indonesië, maar je komt er ook fietsen van Batavus, Pon, Union, Locomotief, Magneet enzovoort tegen. Toch valt het aantal overgebleven Nederlandse fietsen en onderdelen tegen. Voor de oorlog gingen er jaarlijks tienduizenden tweewielers vanuit hier naar Oost-Indië, maar nu is het vrij lastig om daar een Simplex of Fongers in originele staat terug te brengen. Het ontbreekt aan onderdelen en ook aan de kennis welke onderdelen bij welk model horen. Volgens Andrian zijn er maar weinig verzamelaars die de moeite nemen om een Nederlandse fiets van authentiek Nederlandse onderdelen te voorzien, zoals een Hopmi-slot en een Propeller-bagagedrager. Andere verzamelaars beperken zich in zo’n geval tenminste nog tot Europese (Engelse, Duitse, Franse) onderdelen, maar de grootste groep gebruikt gewoon wat hij of zijn kan vinden, inclusief Chinese of Japanse naven, zadels of verlichting, als de fiets maar rijdbaar en compleet is en ouderwets uitziet. Soms gaat het zelfs zo ver dat nep-oude onderdelen door de verzamelaar zelf van een imitatiemerk worden voorzien. Zo lees je dan op een Chinese bagagedrager ineens de naam Hopmi – of Hoppmi, Hompi of Hopsmi, zoals Andrian opmerkt. 

 mijnfongers1.jpg

 De Fongers-herenfiets van omstreeks 1920 uit Andrians collectie.

Een voorbeeld van onderdelenmix uit vermoedelijk veel vroegere tijden is de Fongers-herenfiets van omstreeks 1920 uit Andrians collectie. De fiets werd enkele jaren geleden door een gespecialiseerde restaurateur uit Soerabaya gerestaureerd en van oude transfers voorzien. Het meest opvallende detail van deze fiets is de geveerde voorvork met het merk “Ideal” erop. Uit navraag bij kenners in Duitsland bleek dat het om een Duitse vork uit de jaren dertig tot vijftig gaat die meestal op tandems of hulpmotorfietsen werd gemonteerd. Omdat het originele achterwiel ontbrak monteerde Andrian een achterwiel met F&S Komet-naaf uit 1940 in zijn Fongers. Enerzijds door gebrek aan beter, maar anderzijds ook omdat elke fiets zijn individuele karakter heeft, zoals Indonesische fietsenliefhebbers het volgens Andrian zien. Wat de waardering betreft staan Nederlandse fietsen en onderdelen in Indonesië het hoogst in koers. Engelse of Duitse merken zijn duidelijk goedkoper. Andrians Simplex Neo is even veel waard als drie of vier Humbers of Raleighs van vergelijkbare leeftijd en staat. Voor zijn Simplex Cycloïde kruisframe wilde ooit zelfs iemand 25 miljoen rupiahs bieden (2.150 euro). 

 dscn3715.jpg

‘Simplex’ Kruisframe met ‘cobra lamp’

Fietsen verzamelen hoeft geen dure hobby te zijn, maar je kunt het er wel naar maken, ook in Indonesië. Een geliefd object bij verzamelaars met geld en vooral zulke die met hun verzameling willen pronken, is een bepaald model koplamp van de Duitse fabrikant Melas die in Indonesië de naam “cobra lamp” draagt. De montage van zo’n lamp brengt hetzelfde euvel met zich mee als bijvoorbeeld de Berini-hulpmotor: je moet er eerst het oude voorspatbord voor afzagen. Andrian kan weinig begrip opbrengen voor zulke historische vervalsingen omwille van een opgekrikt verzamelaars-ego. En de prijs van zo’n flitsende lamp? 5 miljoen rupiahs, dus 430 euro. 

Article: Herbert Kuner, Foto’s: Andyt

23 Responses to “gek op fietsen (Gila Ontel)”


  1. 1 Andyt July 9, 2007 at 10:10 am

    Artikel ini pernah dimuat di majalah Oude Fietsen pada tahun 2005 lalu. Merupakan inti dari korespondensi antara saya dengan Herbert Kuner sejak 2004.

  2. 2 wong-cilik July 9, 2007 at 10:35 am

    versi indonesia ada ngga om ?

  3. 3 duddy July 9, 2007 at 5:29 pm

    mas andyt, qra2 meneer Herbert Kurner ini kalo diajak ke temen2 paguyuban yang ada di Indonesia…paling2 gumun bin takjub…kali ya

  4. 4 Ical_buitenzorg July 10, 2007 at 9:26 am

    hiks..nggak ngerti neh mas maksudnya

  5. 5 pittuwo July 11, 2007 at 1:13 am

    Uampuh tenan om koleksine…

    Jangan-jangan koleksinya om andyt nih ngalahin koleksinya herbert kurner lagi…?hehe…

    Dari artikelnya, yang saya tangkep cm harga lampunya senilai 5 juta rupiah!!! hiks…

    Kalo Simpex yg dbawah typenya apa om…, lampu n garpunya emang bawaan ya?

    suwun
    _dph_

  6. 6 Andyt July 11, 2007 at 8:09 am

    pak David P Hutajulu,

    koleksi saya nggak ada apa-apanya dibanding Kuner. Dia main sepeda saat saya masih 10 tahun! Betul lampu Cobra itu harganya 5 jutaan! Itu juga kalau ada! Bandung, Cimahi, sampai Soreang sudah diubek-ubek kang Tank sejak setengah tahun lalu juga belum nemu..

    Sepeda yang dibawah tipe kruisframe, semua itu hanya perpaduan asesories yang menghasilkan kesan gagah, macho dan ‘penuh’.
    Asesories, per dan lampu Cobra (yang nempel dibawah) bukan bawaannya asli Simplex.

  7. 7 putubali September 11, 2007 at 12:14 am

    “Salam Damai…”

    Bli Andyt…,
    Minggu, 9-9-2007 kemarin…,
    kayaknya PASKAS ikutan Ayodya Fun Bike di Bali deh…
    Ngonthel dari Serangan sampai Pantai Nusa Dua…
    Kayaknya ramai & seru juga tuh…
    Bli Andyt ikut nggak…?

    “Salam Damai…”

  8. 8 Andyt September 11, 2007 at 1:57 am

    Bli Putu,
    PASKAS itu anggotanya ratusan dan terbagi beberapa rayon sesuai dengan daerah Surabaya yang luas. Saya tergabung di Rayon Selatan. Saat Fun Bike di Bali, saya nggak ikut karena gabung yang di Taman Surya. Hari itu ada 4 undangan Fun Bike, sehingga dibagi-bagi..
    Beruntunglah bagi mereka yang ‘bersaku’ tebal karena pergi ke Bali. Saat itu saya sedang pailit, Bli..hahaha

    salam damai pula..

  9. 9 putubali September 14, 2007 at 11:46 pm

    “Salam Damai…”

    Ooo, sudah sampai ratusan…,
    gile bener…
    Ya, yang penting kan dapet Fun and Bike…
    He, he, he…

    “Salam Damai…”

  10. 10 IMAM(PODJOK) & Teddy(KOBA) October 18, 2007 at 7:10 am

    salam Ontel…

    Kita di batavia, Paris Van Java, Ngajogakarta, salam kenal

    semua ontelis..

    kita kumpul2 lagi dijogja..november

    ulang tahun Podjok 1 tahunnya.. temu kangen dan silahturahmi..

    Parade sepeda seluruh indonesia…

    kita ramaikan kota jogja dengan ontel lagi..

  11. 11 wong-cilik October 19, 2007 at 8:19 am

    di Yogya tanggal berapa tuh acaranya ?

    ini Teddy pondok gede bukan ? cs nya pak hamid ?

  12. 12 gandhen November 11, 2007 at 3:41 pm

    saya pengen gabung,…..info dah buanyak pengenya

  13. 13 gandhen November 11, 2007 at 3:42 pm

    saya pengen gabung,…..info dah buanyak pengenya

  14. 14 gandhen November 11, 2007 at 3:43 pm

    ikutan donk …..aku ikutann CS WW pom

  15. 15 sugiyat November 23, 2008 at 7:37 am

    mas adrian tolong angkat blog saya ke link wara wiri.dari sugiyat pol lampung,terimakasih.http://sepedaonthelpribumi050.wordpress.com/

  16. 16 mardiyaz June 28, 2010 at 2:36 pm

    wuih baru kali ini liat lampu kobra kaya gitu. sayang gambare cuma secuil . tapi hebat brow .aku bamgga masih ada org indonesia yg mau nguri uri aset negeri ini. maju terus !!

  17. 17 Indah June 30, 2010 at 6:52 am

    Hallo para penggemar Ontel,

    aku mampir ke site ini krn lagi cari info ttg sepeda Ontel dan lihat artikel dlm bhs Bld. Menarik juga, kebetulan aku pernah tinggal cukup lama di Bld jadi ngerti deh bahasanya.

    Wkt pindah ke Indonesia aku bawa 2 sepeda Gazelle. Di sana kan hampir kudu orang punya sepeda. Nah, krn jarang dipake di sini, aku mau jual. Ada yg tertarik? Aku bisa kirim info lbh lanjut dan fotonya. Silakan hubungi di kindeng@yahoo.com atau 0818458102. Makasih ya.

  18. 18 giat August 5, 2012 at 3:03 pm

    mas andyt : mohon pencerahan
    saya dapet frame heren dengan kode L58 dan no rangka 6 digit 3058…( dua angka dibelakang sdh tdk jelas kemakan karat)….ada temen2 yg berpendapat itu frame fonger..tapi saya menyangsikannya…karen nggak ada sepeda fongers dengan seri L58…
    fram sepeda apakah ini..? trim’s atas pencerhannya

  19. 19 Best Houston Drunk Driving Lawyer December 20, 2012 at 4:16 pm

    I enjoy your webpage. Great information associated with this subject.
    Thanks so much for sharing.

  20. 20 Margot December 25, 2012 at 5:57 pm

    Hello would you mind letting me know which hosting company you’re utilizing? I’ve loaded your blog in 3 completely different
    internet browsers and I must say this blog loads
    a lot faster then most. Can you suggest a good hosting provider at a
    reasonable price? Many thanks, I appreciate it!

  21. 21 game kim cuong April 17, 2013 at 5:21 pm

    95 We did this because it would have been spent in getting the product delivered to you
    at your place. The unit can even oscillate automatically.
    Working from the inside of your window unit.
    Buying the best air conditioner in India. The unit also has a dehumidifier mode.

    Here is where you need to cool then the more kW you need.

  22. 22 Kitchener-Waterloo Air Conditioners April 18, 2014 at 7:32 pm

    Great post. I was checking continuously this weblog and I am
    inspired! Very helpful information specially the ultimate
    phase🙂 I maintain such info much. I was seeking this certain info for a very lengthy
    time. Thanks and best of luck.

  23. 23 Elisabeth May 4, 2014 at 1:19 pm

    Nice blog! Is your theme custom made or did you download it from somewhere?
    A design like yours with a few simple tweeks would
    really make my blog jump out. Please let me know where you got your theme.
    Thank you


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s





%d bloggers like this: